21 سپتامبر 2023- مطالعه ی منتشر شده در ژورنال Scientific Reports، بر تعیین ارتباط بین قرار گرفتن در معرض آرسنیک به دلیل آلودگی آب های زیرزمینی و میزان مرگ و میر مرتبط با انواع مختلف بدخیمی ها، دیابت، آلزایمر، و ناهنجاری های مادرزادی، متمرکز شده است.

پیش زمینه

آرسنیک در اشکال آلی و معدنی، یکی از سمی ترین عناصر موجود است. اشکال غیر آلی آرسنیک که معمولا در آب های زیرزمینی به عنوان آلاینده های سمی یافت می شوند، آرسنیت سه ظرفیتی (As III) و آرسنات پنج ظرفیتی (As V) هستند.

اگرچه منبع طبیعی اصلی آرسنیک مواد معدنی پیریت است، اما این عنصر در بسیاری از مواد شیمیایی کشاورزی (مانند علف‌کش‌ها و حشره‌کش‌ها)، آرسنات مس کروم دار(CCA)، نگهدارنده‌های چوب، سوزاندن زغال سنگ، معدن و صنایع تولیدی نیز وجود دارد.

بیش از هفتاد کشور در سراسر جهان از جمله چین، نپال، هند، اتریش، آمریکا، شیلی، بنگلادش، کانادا و ایران، وجود آرسنیک در آب‌های زیرزمینی را گزارش کرده‌اند. قرار گرفتن در معرض آرسنیک از طریق آلودگی آب های زیرزمینی با بسیاری از شرایط نامطلوب بهداشتی مرتبط است.

پس از قرار گرفتن در معرض آرسنیک، این عنصر به سرعت در بدن جذب می شود و به زودی به جریان خون می رسد و از طریق آن در بافت های بدن تجمع می یابد و باعث بیماری های مختلف می شود. آژانس بین المللی تحقیقات سرطان (IARC)، آرسنیک را به عنوان سرطان زا برای انسان، طبقه بندی کرده است.

استفاده مداوم از آب های زیرزمینی آلوده به آرسنیک برای شرب یا آبیاری منجر به آرسنیکوز(arsenicosis) یا مسمومیت با آرسنیک می شود. آرسنیکوز می تواند در ریه ها، کلیه ها، مثانه، روده و پوست رخ دهد.

علاوه بر این، مسمومیت با آرسنیک باعث اختلالات مرتبط با ایمنی، اختلال عملکرد عصبی و حوادث قلبی عروقی می شود. مسمومیت با آرسنیک همچنین باعث مرده زایی، زایمان زودرس و سقط جنین در زنان باردار می شود. کودکانی که در معرض غلظت بالایی از آرسنیک هستند، دچار کاهش وزن شدید و سوء تغذیه می شوند.

در مورد این مطالعه

محققان در مطالعه ی حاضر به بررسی ارتباط بین غلظت آرسنیک در آب‌های زیرزمینی و میزان مرگ و میر ناشی از دیابت، بدخیمی‌ها و ناهنجاری‌های مادرزادی در مناطق آلوده نسبت به سایر مناطق پرداختند.

نمونه های آب زیرزمینی استان همدان در ایران مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که نشان دهنده وجود آلودگی آرسنیک در برخی مناطق به ویژه در منطقه ی کبودرآهنگ بود. بیش از 90 درصد آب استان همدان در بخش کشاورزی مصرف می شود.

کلیه داده های مربوط به این مطالعه از معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی همدان برای یک دوره پنج ساله یعنی از سال 1395 تا 1399 اخذ شده است.

ارتباط بین سطح آرسنیک و میزان مرگ و میر به ازای هر 100هزار نفر جمعیت در اثر بیماری های مختلف در شهرستان کبودرآهنگ با سایر شهرستان های استان همدان با استفاده از رگرسیون پواسون مقایسه شد.

یافته های این مطالعه

تجزیه و تحلیل آب های زیرزمینی نشان داد که بیشترین میزان آلودگی آرسنیک به میزان 190 میکروگرم در لیتر در مناطق روستایی کبودرآهنگ واقع در شمال غرب استان همدان، بوده است.

همچنین در برخی از مناطق نهاوند، ملایر و کبودرآهنگ میزان آرسنیک بالاتری وجود داشت، بین دو تا 18 برابر بیش از حداکثر باقیمانده مجاز((MRL[1]. مطالعات قبلی نشان داده است که منبع اصلی آلودگی آرسنیک این مناطق، فعالیت های زمین زایی و زمین شناسی است.

بالاترین میزان مرگ و میر بین سال های 2016 و 2020 ثبت شد. رگرسیون پواسون ارتباط مثبت و معنی داری بین غلظت آرسنیک و مرگ و میر ناشی از سرطان ها، به ویژه کبد، سینه، معده، مننژ و مغز و لوسمی را نشان داد.

مطابق با یافته های این مطالعه، مطالعه قبلی نشان داده بود که آلودگی آرسنیک در آب آشامیدنی تشخیص سرطان، میزان مرگ و میر را افزایش می دهد. به عنوان مثال، یک متاآنالیز ارتباط آماری معنی داری را بین قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آرسنیک و مرگ و میر ناشی از سرطان کبد نشان داد.

این مطالعه ارتباط معنی داری را بین قرار گرفتن در معرض آرسنیک و مرگ و میر ناشی از بیماری آلزایمر نشان داد. این ارتباط با این واقعیت تأیید می شود که آرسنیک باعث سمیت عصبی و اختلال در حافظه و شناخت می شود.

علاوه بر این، آرسنیک با بسیاری از فرآیندهای پاتولوژیک مانند استرس اکسیداتیو، آپوپتوز، التهاب، اختلالات میتوکندری، اختلال در هموستاز پروتئین و سیگنال دهی غیرطبیعی کلسیم، مرتبط است. مطالعات حیوانی نشان داده اند که قرار گرفتن طولانی مدت در معرض آرسنیک باعث افزایش مقاومت به انسولین می شود.

نتایج رگرسیون پواسون نشان داد که میزان مرگ و میر ناشی از سرطان، دیابت، بیماری آلزایمر و ناهنجاری های مادرزادی در مناطق شهری نسبت به مناطق روستایی بالاتر است.

این نرخ های متفاوت مرگ و میر می تواند به دلیل سطوح بالاتر آلودگی هوا، سبک زندگی کم تحرک، اضافه وزن، افسردگی و فشار خون بالا در جمعیت شهری باشد.

نتیجه گیری

این مطالعه دو محدودیت دارد. اولین محدودیت آن، ارزیابی نکردن نقش انواع مختلف آرسنیک به طور جداگانه در هنگام تعیین تأثیر آن بر میزان مرگ و میر یک منطقه بود.

محدودیت دوم در نظر نگرفتن عوامل خطر رایج مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی، چاقی، سیگار کشیدن و عوامل ژنتیکی که به طور قابل توجهی بر میزان مرگ و میر تأثیر می گذارد.

علی‌رغم این محدودیت‌ها، این مطالعه ارتباط معنی‌داری را بین آب آشامیدنی آلوده به آرسنیک و میزان مرگ و میر بالاتر ناشی از سرطان‌ها، ناهنجاری‌های مادرزادی، دیابت و بیماری آلزایمر، نشان داد.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20230921/Does-arsenic-exposure-cause-mortality-due-to-cancer-diabetes-Alzheimers-and-congenital-anomalies.aspx